رحم، اندامی توخالی و گلابی شکل است که وظیفه باروری و تولید مثل را بر عهده دارد. گاهی اوقات، این اندام در معرض بیماریهای مختلفی مانند پرولاپس رحم، ادنومیوز ، سرطان و….. قرار میگیرد. در چنین شرایطی، وجود رحم بیمار در بدن بانوان، مشکلات زیادی را به وجود میآورد. اینجاست که بحث هیسترکتومی – جراحی برداشتن رحم مطرح میشود. در هیسترکتومی، پزشک تمام یا قسمتی از رحم را از بدن بیمار خارج میکند. در ادامه با مراحل این عمل، کاندیداهای مناسب جراحی و خطرات آن بیشتر آشنا میشویم. همراه ما باشید.
| نیاز به بیهوشی | نیاز به بستری | نیاز به بخیه | مدت زمان جراحی | نقاهت |
|---|---|---|---|---|
| دارد | 2 الی 3 روز | دارد- بسته به انواع آن مقدار برش متفات است | بسته به روش ممکن است متفاوت باشد | 6 الی 8 هفته |
هیسترکتومی چگونه انجام میشود؟
روشهای زیادی برای هیسترکتومی – جراحی برداشتن رحم وجود دارد که به نوع بیماری، آسیب وارد شده به رحم و شرایط بیمار وابسته است. به طور کلی، سه نوع روش جراحی شکمی، واژینال و لاپاراسکوپی وجود دارد که هر یک مزایا و معایب خود را دارد. مثلا روش واژینال، آسیبی به بافت شکم وارد نمیکند. در ادامه به شرح هر کدام از این روشها میپردازیم.
هیسترکتومی شکمی
همانطور که از نامش پیداست، در هیسترکتومی شکمی، برشی عمودی یا افقی در ناحیه زیر شکم ایجاد شده و قسمت مورد نظر برداشته میشود. در چسبندگی رحم یا بزرگ شدن اندازه آن، روش شکمی اولویت دارد. امکان خونریزی، عفونتهای بیمارستانی و حتی آسیب اعصاب و بافتهای اطراف شکمی در جراحی شکمی بیشتر به چشم میخورد.
هیسترکتومی واژینال
روش دیگر هیسترکتومی – جراحی برداشتن رحم از طریق واژن است. در این روش، برش در قسمت بالایی واژن ایجاد میشود. در صورت بزرگ بودن اندازه رحم، جراحی برداشتن رحم از طریق واژن امکانپذیر نخواهد بود
هیسترکتومی به روش لاپاراسکوپی
پیشرفت علم باعث به وجود آمدن روشی به نام لاپاراسکوپی شد. در این روش، برشهای پوستی کوچکی روی شکم ایجاد میشود که از طریق یکی ازآنها، یک لوله طویل به همراه دوربین به داخل بدن بیمار وارد خواهد شد. خارج کردن رحم از طریق لاپاراسکوپی، بسیار کم عارضه بوده و برشهای آن کوچک هستند.
دوران نقاهت لاپاراسکوپی نسبت به سایر روشها کمتر است.
برای چه کسانی عمل برداشتن رحم انجام میشود؟
بیماریهای زیادی زمینه هیسترکتومی – جراحی برداشتن رحم را ایجاد میکنند. علاوه بر بیماری، باید دو مورد هم توجه کنیم؛ اول اینکه باقی ماندن رحم در بدن به سایر اندامها آسیب وارد میکند یا نه؟
مثلا در سرطان، اگر رحم در بدن باقی بماند، ممکن است سبب گسترش سلولهای سرطانی در سراسر ارگانها شده و متاستاز ایجاد کند. در این صورت احتمال بهبودی بیمار بسیار کم است. به علاوه، با برداشتن رحم، امکان لقاح و فرزندآوری وجود ندارد. پس پیش از شروع درمان، در مورد قصد بارداری به پزشک اطلاع دهید تا در صورت امکان، با درمانهای دیگر جایگزین شود .هیسترکتومی برای درمان چه بیماریهایی است؟
بیماری های قابل درمان با بیماری هسترکتومی
برخی از بیماریها، تنها قسمتی از رحم یا اندامهای ضمیمهای را تحت تاثیر قرار میدهند. اما در بعضی شرایط مانند سرطان، لازم است تمام بافت رحم از بدن خارج شود. در ادامه به مهمترین بیماریهای قابل درمان با هیسترکتومی – جراحی برداشتن رحم اشاره میکنیم:
- فیبروم
فیبروم رحم، حالتی است که در آن، تودههای عضلانی و غیرسرطانی در رحم یا اطراف آن رشد میکند. این تودهها، به خودی خود بیماری زا نیستند اما در به وجود آمدن درد کمر و لگن و خونریزیهای شدید در پریود، نقش مهمی دارد. اگر اندازه فیبروم بیش از اندازه بزرگ شده یا بافت رحم را درگیر کند، عمل جراحی، درمان انتخابی پزشک خواهد بود. - آدنومیوز
اگر دیواره داخلی رحم، داخل دیواره عضلانی رحم رشد کند، بیماری آدنومیوز ایجاد میشود. احتمال بروز آدنومیوز در سنین باروری بیشتر است و پس از یائسگی از بین میرود. تنها درمان قطعی این بیماری، هیسترکتومی – جراحی برداشتن رحم است. حساسیت به لمس، چرخه قاعدگی طولانی و شدید، درد در رابطه جنسی و لکه بینی از علائم مهم آدنومیوز هستند. - التهاب لگن
شاید از خود بپرسید که التهاب و عفونت لگن، چه ارتباطی با جراحی برداشتن رحم دارد؟ اگر عفونت باکتریایی لگن به درستی درمان نشود، به تمام دستگاه تناسلی زنان از جمله رحم، تخمدان و - لوله فالوپ
سرایت کرده و آنها را عفونی میکند. ترشحات غیر طبیعی، درد شکم، تکرر ادرار، خستگی و تب از نشانههای مهم این بیماری هستند. در صورت عدم درمان به موقع، احتمال آسیب به رحم و اندامهای ضمیمهای بسیار بالاست که در موارد شدید به برداشتن رحم منجر میشود. - افتادگی رحم
یکی از بیماریهای بسیار رایج در بانوان، افتادگی یا پرولاپس رحم است. رحم در اثر از دست دادن بافتهای نگهدارنده خود، دچار افتادگی شده که در موارد شدید به بیرون زدگی اندامهای داخلی منجر میشود. در چنین شرایطی، تنها اقدام درمانی موثر، هیسترکتومی – جراحی برداشتن رحم خواهد بود. از علائم این بیماری میتوان به خروج بافت و بیرون زدگی دهانه رحم از واژن ، بیاختیاری در ادرار و مشکلات زناشویی اشاره کرد. - سرطان رحم
مهمترین بیماری مربوط به رحم، سرطان است. با رشد سلولهای غیرطبیعی در رحم، این اندام، بافت و عملکرد طبیعی خود را از دست میدهد. در صورتی که سرطان رحم به موقع تشخیص و درمان نشود، احتمال متاستاز( گسترش سلولهای سرطانی به نقاط دیگر بدن ) وجود دارد. در موارد پیشرفته این بیماری، جراحی برداشتن رحم از بدن بهترین درمان خواهد بود.
آیا هیسترکتومی خطر دارد؟
همه عملهای جراحی، عوارض و خطراتی دارند و هیسترکتومی – جراحی برداشتن رحم نیز از این قاعده مستثنی نیست. البته در برخی از بیماریها، خطرات خارج نکردن رحم بسیار بیشتر از هیسترکتومی است و حیات شما را تهدید میکند. با انتخاب پزشک ماهر و مراکز درمانی معتبر، احتمال بروز عوارض بسیار کمتر میشود. از مهمترین خطرات این عمل میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- خونریزی حین عمل و لخته شدن خون در پاها و ریه
- عفونتها ی ادراری
- از دست دادن توانایی باروری و فرزندآوری
- احتمال آسیبدیدگی بافت مثانه ، حالب ، کولون
- خشکی واژن یا درد در مقاربت ( در صورتیکه خروج رحم همراه با خروج تخمدانها ی بیمار باشد )
نتیجهگیری
در این مقاله به شرح کامل جراحی برداشتن رحم، مزایا و خطرات آن اشاره کردیم. متاسفانه بعضی از بانوان، در برابر این عمل مقاومت میکنند. به یاد داشته باشید که عوارض برخی از بیماریهای رحمی بسیار دردناک است و به سایر نقاط بدن نیز آسیب میزند. پس با انتخاب یک پزشک ماهر ، به تجربیات او اعتماد کنید تا مجددا سلامتی خود را به دست بیاورید.