پولیپ رحمی در اثر افزایش رشد غیر عادی غدد و بافت بینابینی لایه داخلی رحم، به صورت برجستگی و بیرون زدگی در داخل حفره رحم به وجود می آید. رشد بیش از حد سلول های دیواره رحمی (آندومتر)، منجر به ایجاد پولیپ می شود. پولیپ های رحمی، اصولا سرطانی نبوده و خوش خیم هستند؛ ولی بعضی از آنها سرطانی هستند. این عارضه یکی از علل شایع خونریزی های غیر طبیعی رحمی در زنان قبل و بعد از یائسگی است. دکتر بنفشه تاج بخش متخصص زنان در این باره توضیحاتی داده اند. تا انتهای مقاله با ما همراه باشید.
خطر بد خیمی در پولیپ های رحمی
تقریبا نزدیک 95 درصد موارد پولیپ های رحمی خوش خیم هستند؛ اما در مواردی به خصوص در خانم ها پس از یائسگی ریسک بد خیمی افزایش می یابد. اندازه پولیپ های رحمی، از چند میلی متر تا چند سانتی متر متغیر است.
علائم بالینی پولیپ های رحمی
در اکثر موارد پولیپ های رحمی با خونریزی های غیر طبیعی رحمی، تظاهر می کنند؛ اما در بعضی از موارد هم به صورت تصادفی در سونوگرافی، برای بررسی علل دیگر دیده می شوند و بیمار هیچ علائمی ندارد . این عارضه با تست پاپ اسمیر یا حین معاینه فیزیکی یا درمان ناباروی نیز قابل مشاهده است. به طور کلی در صورت داشتن هر کدام از علائم زیر حتما به متخصص زنان مراجعه کنید.
علائم و نشانههای رایج:
- خونریزی های غیرطبیعی رحمی
- ناباروری
- خونریزی پس از یائسگی
- خونریزی بین دو دروه پریودی
- ترشحات غیرطبیعی واژن
دلایل ایجاد پولیپ رحمی
تغییرات هورمونی از جمله هورمون استروژن از عوامل ایجاد پولیپ رحمی هستند. عوامل موثر در ایجاد عارضه:
- چاقی
- داشتن فشار خون
- دوران نزدیکی به یائسگی
- دوران بعد یائسگی
- مصرف داروی تاموکسیفن برای درمان سرطان سینه
روش های تشخیصی پولیپ رحمی
روش های بسیاری برای تشخیص پولیپ های رحمی، توسط پزشک وجود دارد. در ادامه به آنها اشاره شده است:
سونوگرافی ترانس واژینال
اولین قدم تشخیصی پولیپ رحمی است. پزشک یک دستگاه باریک و پروپ مانند، را وارد واژن کرده و با ایجاد امواج صوتی تصویری اقدام به تشخیص عارضه می کند.
هیستروسکوپی
هیستروسکوپی یکی از اقدامات بعدی و تکمیلی در موارد مشکوک، در سونوگرافی ترانس واژینال و زنان پس از یائسگی است. در این بیماران، به دلیل افزایش ضخامت لایه داخلی رحم، بیمار مشکوک به پولیپ است. در این روش، پزشک یک لوله مجهز به دوربین را وارد رحم می کند.
سونوهیستروگرافی
یکی دیگر از اقدامات بعد از سونوگرافی ترانس واژینال است. در این روش پزشک رادیولوژیست، یک محلول سرمی با لوله باریکی را وارد رحم می کند. این محلول سرمی، باعث منبسط شدن حفره رحمی شده و به پزشک جهت تشخیص صحیح در سونوگرافی کمک می کند.
بیوپسی اندومتریال
در این حالت پزشک با کاتر ساکشن، نمونه ای از رحم برداشته و برای تست به آزمایشگاه می فرستد. گاهی اوقات این روش خطا دارد.
تشخیص قطعی پولیپ رحمی
بر اساس بررسی پاتولوژی بافت خارج شده و تایید آن، توسط دکتر پاتولوژی، تشخیص قطعی پولیپ رحمی داده می شود .در این شرایط بدخیمی را هم می توان رد کرد .
مدیریت بعد از تشخیص پولیپ های رحمی….
روش های درمان پولیپ رحمی
در این حالت بیمار تحت نظر بوده و با سونوگرافی کنترل می شود. پولیپ های کوچک و بدون علامت خود به خود درمان می شوند، اما در افراد پس از یائسگی، این شرایط صدق نمی کند.
دارو درمانی
در صورتی که فرد مبتلا به پولیپ، زیرگروه پولیپ پر خطر از نظر بدخیمی نباشد و نیاز به جراحی فوری نداشته باشد، می تواند، تا 3 ماه جهت ارزیابی پاسخ به درمان دارویی از داروهای هورمونی، در صورتیکه منع تجویز نداشته باشد، استفاده کند.
جراحی
جراحی هیستروسکوپی، یک روش درمانی برای خارج کردن پولیپ رحمی است. بیشتر برای خارج کردن پولیپ های رحمی در افراد علامت دار و افرادی که ریسک بالای بدخیمی دارند، کاربرد دارد.
مدیریت درمانی پولیپ رحمی
در خانم های بعد از یائسگی، به علت ریسک بالاتر خطر بدخیمی، در پولیپ های رحمی این گروه از خانم ها، توصیه به خروج پولیپ می شود. درخانم های قبل از یائسگی در موارد زیر توصیه به خروج پولیپ رحمی می شود:
- بیماران علامتدار مثلا خونریزی غیر طبیعی رحمی
- در افراد با خطر بالای هیپرپلازی و بدخیمی رحمی
- سایز پولیپ رحمی بیشتر از 1.5 سانتی متر
- پولیپ های رحمی متعدد
- پولیپ رحمی بیرون زده از سرویکس ( دهانه رحم )
- در بیماران نازا
جراحی هیستروسکوپی
در درمان پولیپ های رحمی، روش درمانی هیستروسکوپی است . در این روش با یک وسیله که مجهز به دوربین است، کل حفره رحم بیمار بررسی می شود . ضایعه پولیپ به کمک پنس یا قیچی که از راه هیستروسکوپ وارد حفره رحم می شود خارج می شود.
نکاتی مهم در مورد پولیپ رحمی که باید بدانید
شیوع پولیپ های رحمی در حد 10 الی 24 درصد دارد.
پولیپ های رحمی یک یا چند تا هستند.
پولیپ های رحمی معمولا در رحم هستند. گاهی اوقات به سمت دهانه رحم یا واژن حرکت می کنند.
پولیپ های رحمی بیشتر در زنان یائسه یا زنانی که به یائسگی نزدیک می شوند، ایجاد می شود.
در صورت درمان، احتمال بروز مجدد آنها نادر است.
گاهی اوقات تغییرات رحم از جمله پیش از سرطان رحم (هایپرپلازی آندومتر) یا سرطان رحم (کارسینوم آندومتر) به شکل پولیپهای رحمی در رحم ایجاد می شود.
خلاصه مطالب …
پولیپ رحمی، یک توده ای کوچک در رحم است. این توده در دو صورت خوش خیم و بدخیم در رحم ایجاد می شود و عوارضی چون خونریزی غیرطبیعی رحمی در پی دارد. در نتیجه، در صورت داشتن علائمی چون خونریزی غیرطبیعی رحمی حتما به متخصص زنان مراجعه کنید.
سوالات متداول:
بله، پولیپ رحم از بافت نرم و نازک درون دیواره داخلی رحم تشکیل میشود، در حالیکه فیبروم از بافت عضلانی رحم رشد میکند. فیبرومها سفتتر و بزرگترند. از نظر علائم هم ممکن است مشابه باشند، اما نوع درمان آنها متفاوت است.
خیر، بسیاری از پولیپها کوچک و بدون علامت هستند و ممکن است خودبهخود از بین بروند. در صورتی که باعث خونریزی، درد یا مشکلات باروری شوند، پزشک با روش هیستروسکوپی آنها را برمیدارد. تصمیم برای جراحی به سن، علائم و اندازه پولیپ بستگی دارد.
بله، یکی از علائم پولیپ رحم، خونریزی یا لکهبینی بعد از رابطه جنسی است. در این حالت، بافت پولیپ ممکن است تحریک یا زخمی شود و خونریزی خفیف ایجاد کند. اگر چنین علائمی مشاهده شد، مراجعه به پزشک ضروری است.
هرچند رژیم غذایی بهطور مستقیم پولیپ را درمان نمیکند، اما تغذیه سالم و کاهش مصرف چربیهای اشباع و قندها میتواند تعادل هورمونی را حفظ کند. مصرف میوه، سبزیجات و غذاهای سرشار از فیبر به کاهش سطح استروژن اضافی کمک میکند و خطر رشد پولیپ را کم میکند.
در برخی موارد بله. وجود پولیپ رحم میتواند باعث خونریزی در دوران بارداری شود یا مانع لانهگزینی صحیح جنین شود. البته بسیاری از زنان با پولیپهای کوچک بدون مشکل باردار میشوند. پزشک بسته به شرایط فرد، ممکن است تصمیم به درمان قبل از بارداری بگیرد.
قرصهای ضدبارداری باعث کاهش ضخامت دیواره رحم میشوند و در بیشتر موارد احتمال ایجاد پولیپ را کم میکنند. اما برخی داروهای هورمونی دیگر، مانند تاموکسیفن، ممکن است رشد پولیپها را تحریک کنند. نوع دارو و مدت مصرف در این موضوع تاثیر زیادی دارد.
در بسیاری از موارد بله، سونوگرافی ترانسواژینال میتواند وجود پولیپ را نشان دهد. با این حال، برای تشخیص دقیقتر، روشهایی مانند سونوگرافی با تزریق مایع (سونوهیستروگرافی) یا هیستروسکوپی توصیه میشود. این روشها به پزشک اجازه میدهند داخل رحم را بهصورت مستقیم مشاهده کند.
بله، چون در دوران یائسگی سطح هورمونها تغییر میکند و هر خونریزی غیرطبیعی باید جدی گرفته شود. پولیپ در این سنین در موارد نادر میتواند سرطانی باشد. بنابراین هرگونه لکهبینی یا خونریزی پس از یائسگی نیاز به بررسی فوری دارد.
بله، در برخی زنان پولیپ ممکن است پس از درمان دوباره رشد کند، بهویژه اگر عدم تعادل هورمونی ادامه داشته باشد. پیگیریهای دورهای، انجام سونوگرافی و کنترل وزن و هورمونها میتواند احتمال بازگشت را کاهش دهد.